سیاست روز 17 دی 1397 ساعت 12:03 http://siasatrooz.ir/vdchwqnzw23nvkd.tft2.html -------------------------------------------------- بررسی سیاست روز از کاهش بودجه‌های عمرانی؛ عنوان : برنامه و بودجه حرف رئیس‌جمهور را نمی‌خواند -------------------------------------------------- متن : ۱۰ اردیبهشت ماه سال ۹۳ بود که مقام معظم رهبری در بازدید از شرکت مپنا فرمودند کاری کنید که برای افزایش بار حمل شده توسط راه آهن تلاش بیشتری صورت گیرد. ایشان جابه جایی بار از طریق راه آهن در مقایسه با کامیون و حمل ونقل جاده ای و تبلیغ بیشتر در این زمینه را بسیار حایز اهمیت خواندند و تصریح کردند: کاری کنید مردم برای جابه جایی بار از راه آهن بیشتر استفاده کنند. همه اش تقصیر مردم نیست که بارها با تریلی و کامیون حمل ونقل می شود. تقصیر شما هم هست که تبلیغ و تبیین نمی کنید. ما این همه سرمایه گذاری در کشور داشته ایم برای توسعه شبکه ریلی، باید از آن استفاده کنیم. همراستا با فرمایشات ایشان؛ متولیان و دست اندرکاران دولت نیز همواره تاکید داشته اند که توسعه ریل در اولویت کارهای دولت یازدهم و دوازدهم است. به طوریکه رئیس جمهور در ۱۴ آذرماه سال ۹۵ زمانی که هیات دولت به محمدزاده مدیرعامل کنونی راه آهن رای اعتماد داد گفت: با توجه به اهمیت راهبردی راه آهن و نقش مهم آن در اتصال به کشورهای همجوار، ترانزیت کالا و مسافر، شاهد تحرک بیشتر این بخش باشیم.روحانی با تأکید بر لزوم توسعه ریل و گستردگی اتصال آن به مناطق معدنی، بنادر و مراکز صنعتی، این اقدام را برای حفظ محیط زیست و سلامت مردم ضروری دانست. وی همچنین اعتماد مردم به حمل ونقل ریلی را بسیار مهم ارزیابی کرده و اعلام کرد: از اولویت های مهم این دولت توسعه ریلی است که در لایحه بودجه سال ۱۳۹۶ نیز بر این اولویت تصریح کرده است. همچنین درآن مراسم روحانی از سازمان برنامه و بودجه خواست که با حمایت بیشتری این بخش را ساماندهی کند اما آنچه از لایحه بودجه کنونی سال ۹۸ بر می آید آن است که سازمان برنامه و بودجه نه تنها فرمایشات معظم له که تاکیدات رئیس جمهور را نیز نادیده گرفته است. آنچه از بررسی جزئیات لایحه بودجه ۹۸ بر می آید؛ حکایت از آن دارد که دولت برای سال آتی در حوزه ریلی ۱۳ هزار و ۹۸۹ میلیارد و ۵۱۶ میلیون ریال پیشنهاد داده است و این در حالی است که در بودجه سال ۹۷ اعتبارات عمرانی شرکت راه آهن یک هزار و ۵۸۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان بوده است و مقایسه این دو رقم نشان می دهد که بودجه ریلی در سال جاری حدود ۱۳ درصد کاهش داشته است .این کاهش در شرایطی رخ داده است که با توجه به تورم ۱۸ درصدی که بانک مرکزی اعلام کرد (نه آن تورم۴۰ درصدی که کارشناسان اقتصادی اعلام می کنند)، انتظار می رفت که این رقم حداقل با نرخ تورم تعدیل شده و دست کم ۳۳.۴ درصد بیش از رقم پیشنهاد شده باشد. با بروز این اتفاق امسال هم نظیر سال های قبل دولت بودجه عمرانی را فدای بودجه جاری کرده است و نمی توان انتظار معجزه ای را در این باره داشت؛ دولت روز به روز فربه تر می شود و مدعی است که عملاً نمی تواند از بودجه های جاری خود بزند و از آن طرف مجلس هم به عنوان نهاد ناظر و قانون گذار به قدری درگیر است که نمی تواند روی قوانین که با صرف زمان و هزینه مصوب شده است، نظارت داشته باشد. این در شرایطی رخ می دهد که توسعه زیرساخت های ریلی کشور بسیار پرهزینه و دیربازده اما پرمنفعت و سود ده برای کشور است، قطعاً به دلیل هزینه های بالا و دیربازده بودن توسعه زیرساخت های ریلی بخش خصوصی امکان حضور در این عرصه را ندارد و باید دولت ها خود نسبت به توسعه ریلی کشور که منافع آن ملی است، اقدام کنند. تجربه کشورهای دنیا نشان می دهد توسعه حمل ونقل ریلی با افزایش رشد اقتصادی در کشورها برابری می کند بنابراین کاملا منطقی است که اگر در ایران نیز برای به گردش در اوردن چرخ اقتصاد کشور گزینه توسعه حمل ونقل ریلی دنبال شود. هدررفت ۵ درصد تولید ناخالص داخلی در عین حال با مدنظر قرار دادن اهداف تدوین شده در برنامه های توسعه ای مبنی بر تحقق رشد اقتصادی ۸ درصدی اگر نرخ رشد کنونی اقتصاد را ۳ درصد لحاظ کنیم و در سال های پیش رو تمامی شرایط برای رشد مهیا باشد برای رسیدن به این مهم در سال ۱۴۰۴ نیازمند ۵ درصد رشد اقتصادی (به طور متوسط سالانه یک درصد) هستیم. با این تفاسیر بد نیست نیم نگاهی به آمار تصادفات جاده ای داشته باشیم. طبق آمار منتشر شده ۵ تا ۷ درصد تولید ناخالص کشور بر اثر تصادفات جاده ای از بین می رود، به این ترتیب اگر بنا داریم ۵ درصد بر رشد اقتصاد کنونی که متولیان آن را ۳ درصد اعلام می کنند بدون ایجاد رونق در حوزه تولید و تزریق نقدینگی سرگردان موجود در جامعه بیفزاییم. کافی است نسبت به تامین منابع مالی برای توسعه خطوط ریلی اقدام کنیم که تجربه جهانی نشان می دهد که ارزان تر و ایمن تر از این وسیله حمل ونقل وجود ندارد و توسعه آن علاوه بر کاهش تصادفات جاده ای می تواند زمینه توسعه و پیشرفت قابل توجه مناطق با این این مسائل، رشد و گسترش مناطق شهري را در بخش هایی از کشور درپی می آورد. توسعه خطوط راه آهن نه تنها مرزها و محدوده های شهرها را گسترده و زندگی شهری را متمایز می کند بلکه شكل گيري شهرهای تازه را نیز به همراه دارد. البته روز گذشته سازمان برنامه و بودجه در اطلاعیه ای با این عنوان که در لايحه بودجه سال ۱۳۹۸ كل كشور، بيشترين سهم اعتبارات تملك دارايي سرمايه اي به طرح هاي فصل حمل و نقل معادل ۷ هزار و ۱۲۱ ميليارد تومان اختصاص دارد و جهت گيري اساسي براي اختصاص منابع به طرح هاي اين فصل، براساس اولوليت دادن به تأمين اعتبار طرح هاي خاتمه سال ۱۳۹۸، طرح هاي مصوب سفرهاي مقام معظم رهبري و رياست محترم جمهوري، طرح هاي مهم و اولويت دار شبكه حمل و نقل و طرح هاي نگهداري بهينه زيرساخت هاي حمل ونقل شامل طرح هاي نگهداري راه و راه آهن بوده است مدعی شد که کاهش ۱۳ درصدی صحیح نمی باشد اما نکته قابل ذکر در این میان آن است که منظور از حمل ونقل در سرفصل بودجه کلیه شقوق حمل ونقلی رادر گرفته و تنها مربوط به راه آهن نیست و همانطور که در اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه آمده است؛ "تأمين اعتبارات بودجه در بخش حمل و نقل در سال ۱۳۹۸با رويكرد جلوگيري از تخريب و اضمحلال زيرساخت هاي موجود، جذب سرمايه گذاري و مشاركت بخش غيردولتي در كليه شقوق حمل و نقل نظير آزادراه ها و همچنين تأمين ناوگان ريلي، هوايي و جاده اي و صيانت از اشتغال موجود در بخش و توسعه آن بوده است" بنابراین عملا در این خبر هم به سایر شقوق و توسعه آنها پرداخته است و این بودجه تنها حوزه ریل را در بر نمی گیرد؛ با این تفاسیر به نظر می رسد که خوب است اگر متولیان شفاف سازی لازم را در این خصوص انجام دهند تا هیچگونه نقطه ابهامی در این زمینه باقی نماند. سال ۹۸ سال رکود ریلی بررسی مفاد لایحه بودجه ۹۸ که اکنون به دست مجلس برای بررسی سپرده شده نشان می دهد که برخلاف بودجه جاری که چاق تر از سال های قبل شده رقم بودجه عمرانی نه تنها افزوده نشده بلکه در برخی سازمان ها مانند راه آهن با افت مواجه شده است. کارشناسان این حوزه با بررسی شرایط کنونی حوزه ریلی با هشدار نسبت به بروز چنین اتفاقی در حزوه ریل معتقدند سال ۹۸ سال رکود ریلی است. سالانه یک میلیون و ۳۵۰ هزار نفر در حوادث رانندگی جهان می میرند و این رقم برای ایران نرخی حدود ۳۲.۳۰ درصد دارد که منجر به قرار گرفتن آن در رتبه ۳۸ دنیا شده است. برمبنای آمار سازمان بهداشت جهانی درخصوص تصادفات جاده ای در سال ۲۰۱۸ هر ۲۴ ثانیه یک نفر در جاده های جهان کشته می شود و برهمین اساس بیشترین تلفات در این مورد مربوط به کشورهای مانند زیمبابوه با ۷۵.۰۲ درصد؛ هند با ۲۲.۵۱ درصد و مصر با ۱۴.۴۶ است. البته این رقم در کشورهایی مانند آمریکا به ۱۰.۰۴ درصد ،ترکیه ۸.۸۵ درصد و نیوزیلند به ۵.۷۴ درصد می رسد. ارقام منتشر شده در این گزارش نشان می دهد که کشور ایران با سهمی حدود ۳۲.۳۰ درصد در رتبه ۳۸ جهان قرار دارد. همچنین دراین گزارش آمده است که به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در کشورها، سهم سوئد ازاین تلفات تنها ۲.۴۹ و سهم هلند ۲.۸۱ و آلمان نیز ۳.۵۴ است که نشان می دهد کشورهای اروپایی در آستانه صفر کردن آمار تصادفات جاده ای هستند. برای ارزیابی چگونگی کاهش آمارهای مرگ و میر در کشورهای اروپایی کافی است تا نیم نگاهی به اقدامات صورت گرفته دراین کشورها درخصوص توسعه خطوط ریلی به عنوان یکی از ایمن ترین شقوق حمل ونقل ریلی داشته باشیم. مقایسه گستردگی شبکه حمل و نقل ریلی ایران را با کشوری همچون آلمان با مقیاس قرار دان طول خطوط راه آهن نسبت به مساحت کشورها به خوبی نشان می دهد که این نسبت در آلمان حدود ۱۹ برابر ایران، در لهستان ۱۰ برابر، در رومانی ۷ برابر و در ترکیه ۲ برابر ایران است. با این تفاسیر اگر حتی ایران را با کشورها اروپایی مقایسه نکنیم و به کشوری مانند ترکیه نگاه کنیم؛ متوجه می شویم که طول خطوط ریلی این کشور تا چه اندازه در کاهش نرخ تلفات جاده ای آن نقش داشته است و این مهم از آنجا نشات گرفته که دولتمردان ترک به این باور رسیده اند که مسیر توسعه؛ آسایش و رفاه مردم از توسعه ریلی می گذرد.